گيوه ۱

كلاش " كردي پاي افزاري سبك، راحت و خنك از صنايع دستي زيباي خبرگزاري جمهوري اسلامي ۸۶/۰۳/۱۶ 

استان كردستان به دليل پيشينه تاريخي خود همواره يكي از مهدهاي صنايع دستي در سطح كشور بوده و وجود صنايع دستي متنوع و جذاب در اين استان شاهدي بر اين مدعاست.

صنايع دستي اين استان به گواه اكثر كارشناسان يكي از بهترين، باكيفيت ترين و زيباترين صنايع دستي موجود در كشور و حتي جهان به شمار مي‌آيد.

يكي از صنايع دستي زيبا و مورد استفاده در مناطق كردنشين غرب كشور " گيوه " يا " كلاش " مي‌باشد كه با آغاز فصل گرما به عنوان يك پاي افزار زيبا و جالب كردها از آن به جاي كفش استفاده مي‌كنند.

" گيوه " يا " كلاش " پاي افزاري راحت و مقاوم است كه در جوامع كوچ نشين، روستايي و شهرنشين مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

منطقه كوهستاني اورامانات، گذرگاههاي صعب العبور آن نوع معيشت و ضرورت تحرك فراوان در فصول سه گانه بهار، تابستان و پاييز كه فصلهاي كار هستند پاي افزاري را مي‌طلبد كه سبك، راحت، مقاوم و خنك باشد.

از گيوه به عنوان پاي افزاري مي‌توان نام برد كه داراي قدمتي  ۱۵هزار ساله است ( اثر باقيمانده از گيوه‌هاي پير شاليار در منطقه باستاني اورامان مدعي بر اين نظر مي‌باشد).

پاي افزاري چون گيوه بهترين پاسخگو براي تمامي اين نيازها بوده و مي باشد چونكه موارد اوليه كف آن تماما در منطقه موجود مي‌باشد، ابزار كار آن ساده و به راحتي مي‌توان آنرا تهيه كرد، بخش اعظمي از نيروي زنان روستا كه در زمينه كارهاي توليدي قادر به فعاليت نيستند را فعال مي‌كند و در صورت توليد بيشتر مي‌تواند حوزه آن به خارج از محدوده نيز كشيده شود. سادگي ابزار كار و در دسترس بودن مواد اوليه براي توليد آن و همچنين وجود نيروي كار در دسترس، موجب رواج پيشه گيوه‌كشي در كردستان به ويژه در ناحيه اورامانات شده است.

گيوه را بايد يكي از جالبترين و ارزان‌ترين صنايع دستي روستايي ايران دانست، اين پاي پوش قديمي كه روزگاري به خصوص در فصل تابستان مورد استفاده قرار مي‌گرفت در سالهاي اخير به سبب رواج كفشهاي مدل جديد جايگزين اين پاي پوش قديمي شده است اما باز در مناطق كردنشين بسياري از مردم از آن استفاده مي‌كنند.

كلاش يا گيوه پاي افزاري است كه از دو قمست عمده رويه و كف تشكيل شده كه رويه آن با نخ مخصوص و سوزن بافته مي‌شود و اكثر اين كار را زنان انجام مي‌دهند و كف كلاش كه نمايانگر استعداد و خلاقيت ابداع‌كننده آن است از پارچه و چرم ساخته مي‌شود.

گيوه كشي يكي از صنايع دستي رايج و بومي استان كردستان به خصوص منطقه اورامانات است، اين صنعت بومي را مي‌توان بر مبناي توليد و محل توليد به دو بخش اصلي روستايي و شهري تقسيم نمود.

مواد اوليه براي توليد گيوه بخشي در منطقه و بخشي ديگر در ديگر مناطق تهيه مي‌شود.

جهت بافت گيوه از پوست گاو، پيه و نري گاو و نخ تابيده استفاده مي‌شود كه در منطقه كردستان موجود است و ديگر مواد از جمله گيوه‌هاي تخت زيره‌اي، رنگ، پارچه نازك نخي، كتيرا و نخ تابيده (قرقره) تهيه مي‌شود.

براي تهيه گيوه‌هاي طرح جديد ( تخت چرمي و پلاستيكي) ميخ پوست دباغي شده، پاشنه‌هاي پلاستيكي، كف پلاستيكي، چسب، پوست، نري گاو، پارچه نخي و موي بز استفاده مي‌شود.

كار گيوه كشي معمولا در دو مرحله كارگاهي و خانگي انجام مي‌شود، كارهاي مربوط به تخت گيوه‌كاري مردانه است كه معمولا در كارگاه و يا مغازه‌ها با ابزار گوناگون انجام مي‌شود.

در مناطق شهري كارهاي مربوط به رويه گيوه‌كشي توسط زنان و در خانه‌ها صورت مي‌گيرد و اين كار در روستاها هم به دست زنان و هم به دست مردان در خانه و در اوقات فراغت انجام مي‌شود.

رنگهايي كه در تهيه گيوه بكار مي‌رود شامل آبي، قرمز، سفيد، استخواني، سياه مي‌باشد كه رنگهاي آبي و قرمز كه در تخت گيوه بكار برده مي‌شود قبلا تخت گيوه‌ها فقط به رنگ سفيد بود و رويه گيوه مردانه معمولا سفيد بوده و براي بافت گيوه‌هاي زنانه از نخهاي رنگين و گاه از انواع منجوق نيز استفاده مي‌شود.

يكي از ويژگيهاي منحصر به فرد گيوه اين است كه اين پاي افزار چپ و راست ندارد و فرد مي‌تواند هر لنگه از گيوه‌ها را در هر يك پاهايي كه دوست دارد بپوشد و مانند كفش سمت چپ و راست ندارد كه اين ويژگي ممتازي است.

يكي ديگر از ويژگيهاي گيوه خنك بودن آن است كه موجب مي‌شود پا هميشه خنك باشد و از بوي بد و عرق پاها جلوگيري كند.

نرخ هر جفت گيوه هم اكنون در بازار شهرهاي استان كردستان متفاوت است و هر جفت گيوه به تناسب درجه و نوع مرغوبيت آن متفاوت است.

گيوه‌ها براساس مواد اوليه و به كار رفته داراي نرخهعاي متفاوتي هستند و هر جفت گيوه هم‌اكنون در بازار شهرهاي استان كردستان از  ۲۰۰هزار ريال تا نزديك  ۸۰۰هزار ريال مي‌باشد.

از تعداد گيوه‌بافان استان كردستان و نحوه فعاليت آنها اطلاعات و آماري در دست نيست و مديريت صنايع دستي استان كردستان نيز در مورد تعداد گيوه بافان استان آمار تفكيكي ندارد.ك/۴ 

نگاهي به هنر كلاش دوزي در كردستان سنندج ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ۸۶/۰۴/۳۱ 

كلاش پاي افزاري است تهيه شده از مواد طبيعي موجود در محيط مانند نخ و چرم كه با توجه به خنكي و سبكي آن بسيار مورد توجه بوده و در فصول گرم سال مورد استفاده دارد.

اين هنر با قدمتي بيش از دو هزار سال مختص مناطق كردستان بوده و پاي افزار منطقه شناخته شده كه قبلا در دو طرح ساخته مي‌شده است.

طرح اول مخصوص آقايان بود كه كفه آن ضمخت و داراي نوك برآمده بود زيرا مردان به خاطر داتشن كارهاي سنگين و كوهپيمايي لازم بود كلاش آنها از استحكام خاصي برخوردار باشد.

طرح دوم مخصوص دختران و زنان بود و اين طرح داراي كفه‌اي زيبا و رنگين در رنگهاي مختلف با همان مواد اوليه اما نسبت به طرح اول از لطافت خاصي برخودار بود.

با رشد صنعت توليد كفش و عرضه كفشهاي مختلف به بازار، اين صنعت ركورد قابل چشمگيري پيدا كرد و رسما مي‌رفت تا اين هنر به دست فراموشي سپرده شود.

اما در مناطق اورامان با توجه به صعب العبور بودن اين منطقه و عدم تاثير صنايع جديد اين هنر در اين منطقه محفوظ ماند تا اينكه با عنايت و همكاري سازمان صنايع دستي كردستان در سالهاي اخير اين هنر صنعت مجددا پا به عرضه وجود گذاشت و مورد توجه جهانيان قرار گرفته است.

مشخصات منحصر به فرد كلاش:

چون كفه كلاش كاملا پارچه‌اي بوده و رويه آن نيز نخ مي‌باشد، پا مطلقا داخل آن عرق نمي‌كند و با توجه به خاصيت (اسموزي ) كلاش، رطوبت داخلي كلاش از طريق پارچه و نخ به بيرون هدايت مي‌شود كه اين موضوع باعث مي‌شود ضمن جذب رطوبت پا نيز خنك شود و اين خاصيت را درهيچ پاي افزاري نمي‌توان ديد.

كلاش تنها پاي افزاري است كه داراي خط تقارن است به اين معني كه چپ و راست براي آن نيست و براي حفظ اين فرم و مدل بايد هرچند مدت كلاش را راست و چپ و يا چپ و راست با پا كرد.

 

پياده‌روي با كلاش متناسب با فرم و مرفولوژي پاها مي‌باشد كفه آن و قسمت سينه گود پا بر آمده و در پاشنه پا بر جسته اين فرم باعث رفع خستگي و عدم خسته شدن پاها در هنگام پياده روي ميباشد.

موضوع بسيار مهم و حائز اهميت آن است كه از نظر زيست محيطي هيچ نوع آلودگي محيط بعد از استفاده آن ايجاد نمي‌كند چون مواد مصرفي آن كاملا طبيعي بوده و به وسيله آنزيمهاي موجود در خاك كمتر از يك سال تجزيه و به عناصر طبيعي خود تبديل مي‌شود درحالي كه ساير پاي افزارها به طور متوسط  ۵۰سال طول مي‌كشد كه تجزيه شود.

در ساخت و توليد اين پاي افزار هيچ نوع دستگاه صنعتي دخيل نيست اين امر باعث مي‌شود زمينه اشتغال را براي افراد زيادي در منطقه ايجاد كند.

مواد اوليه مورد نياز براي كلاش پارچه نخي مانند متقال، چلوار، نخ تابيده شده نمره ،۱۲لايه ،۱۸لايه ،۲۱پوست، يا چرم گاو است.

بعد از انتخاب سايز مورد نظر كاشي‌بند زير آن را باز كرده، كفه آنرا با سبزه ماش داده تا شيره سبزه در بافت كفه نفوذ كند سپس آنرا پوشيده و هر چند مدت بايد به صورت لنگه به لنگه پوشيد تا فرم و مدل آن به هم نخورد و همچنان زيبا بماند.

ساخت كفه و بافت رويه ان به طور متوسط چهار نفر روز وقت لازم دارد.

قيمت هر جفت كلاش به طور متوسط در شهر سنندج  ۵۰۰هزار ريال معادل پنجاه هزار تومان مي‌باشد كه اين رقم متناسب با نوع بافت متغير است.

 

كلاش را با آب سرد و پودر لباس‌شوئي شسته، بلافاصله دوعدد بطري شيشه‌اي و يا قالب كفش را داخل آن قرار داده سپس قسمت بيروني آن را مي‌شويد بعد از خشك شدن بطري‌ها را بيرون اوريد.

طريقه نگهداري: هر موقع خواستيد كلاش را نپوشيد، حبه‌اي قرص نفتالين يا مقداري توتون داخل كلاش ريخته و سپس آنرا در جاي خشك نگهداري كنيد تا از گزند حشرات مصون بماند.

به هر حال اگر خواستيد كلاش بخريد يادتان نرود كلاش را لنگه به لنگه كنيد، از خيس شدن ان جلوگيري كنيد و نگذاري اشخاص ديگر از ان استفاده كنند، زيرا اين موارد بر روي عمر كلاش اثر مي‌گذارد.

سرپرست معاونت صنايع دستي كردستان گفت: سالانه بيش از  ۳۷هزار جفت گيوه در سطح كردستان توسط گيوه‌بافان استان توليد مي‌شود.

" نبي شهروان " افزود: اين ميزان گيوه توليدي توسط حدود  ۵۰۰شاغلين اين حرفه توليد مي‌شود.

وي با اشاره به اينكه ارزش هر جفت گيوه بافته شده توسط هنرمندان استان كردستان از  ۲۰۰هزار تا بيش از  ۶۰۰هزار ريال است ، افزود: ارزش ريالي هر جفت گيوه بر حسب كيفيت به صورت متوسط در حدود  ۳۰۰هزار ريال است.

وي در ادامه به پراكندگي جغرافيايي بافندگان گيوه در استان اشاره كرد و افزود: گيوه بيشتر در مناطق اورامان، شهرستانهاي سرواباد و مريوان توليد مي‌شود ولي در ساير شهرستانهاي استان نيز به صورت پراكنده افرادي به اين شغل فعاليت دارند.

شهروان به آموزش هنر گيوه‌بافي توسط معاونت صنايع دستي استان كردستان اشاره كرد و افزود: سالانه بيش از  ۱۰۰هنرجوي علاقه‌مند به فراگيري هنر گيوه بافي توسط صنايع دستي استان كردستان آموزش داده مي‌شود.

وي تصريح كرد: اين افراد توسط چهار مربي مجرب و برجسته استان آموزشهاي لازم را فرا مي‌گيرند. معاون صنايع دستي استان كردستان در پايان اظهار داشت: كلاسهاي آموزش هنر گيوه‌بافي هم اكنون نيز داير است و علاقه‌مندان مي‌توانند براي ثبت نام در اين كلاسها به معاونت صنايع دستي واقع در خيابان پاسداران سنندج مراجعه كنند.ك/۴ 

ر بیست و پنجم صفر سنه ی سبع و عشرین و اربعمائه و الف به کرمانشاه خواهم شدن. شهریست خوش و آبادان بر لب قره سو و این آب را از آن سبب "قره" گویند که چون پیغامبر نامه ای نبشت مر خسرو را و این نامه بدو رسید، او را خشم گرفت از بردن نام الله پیش از نام وی و آن نامه بدرید و کرمانشاهیان بر این باورند که بدین آبش انداخت و این آب را زان پس "قره" یعنی "سیاه" گویند. شهر را بر دشت کرمانشاه بنا کرده اند که از شمال به کوه طاق بستان و از جنوب به کوه های سفید محدود است و چنان که گام کردم طول آن به طریقه ی فرنگیان 20 کیلومتر است و عرض آن بیش از 15 کیلومتر. مرکز آن میدانی باشد آزادی نام که کرمانشاهیان آنرا "گاراژ" خوانند. از گاراژ به جنوب که شوی بافت اصلی و پیشین شهر است و مراکز خرید نیز در این بافت است.

مردمان کرمانشاه به زبانهای فارسی با گویش کرمانشاهی و کردی سخن می گویند. آنچه در اینان دیدم مهمان نوازیست چرا که سده هاست میزبان زایران حرم امامان بوده اند. از سوغات ها کرمانشاهیان در شیرینی مهارت دارند و این نیز بدان سبب است که خود مردمانی شکم پرستند و نیز زایران را بدین شیرینی ها پذیرایی می کردند. این شیرینی ها بسیار می مانند چنان که زایر را در راه حرمهای عراق توشه ای بوده مفید و مغذی، که فساد نپذیرد. نان برنجی و کاک خود وعده ای می توانسته باشد غذای زایران را. دودیگر سوغات این شهر پای افزاریست "کلاش" نام که مردمان دیگر ایران انرا "گیوه" نامند و این نیز هم به سبب رهواری این پای افزار در کوهستانهای کرمانشاه است و هم پای افزاری پسندیده بوده مر زایران را که بدان طریق صعب عراق بپیمایند.

مردمانی هستند شاد و بزله گو و همچنین دلیر که بسیار هجمه های انیرانان را دفاع کرده اند در تاریخ ایران و مرزهای کشور به دلیری خود نگاه داشته اند از شر آفات دشمنان.

از بناها که در این شهر است دو طاق است که به دستور شاپور دیّم و خسرو پرویز کنده شده در دل کوه طاق بستان و نقوشی از اینان و بزم و رزمشان بر آن است و دودیگر تکایایست از عهد قاجار که از جمله است تکیه ی معاون الملک و تکیه ی بیگلربیگی و ... سدیگر بازار سنتی است که بازاریست به طول 13 کیلومتر به ابتدای مسجدی به نام هاشمی و انتهای مسجدی به نام میبدی، که در آن افزون از پنجاه و هفت کاروانسرا و مساجد و حمامهای بسیاری بوده که برخی از آنان هنوز بر جایند، چهارم کلیساها و خانقاه هایست از گذشته و و بسیاری دیگر.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم اسفند 1385ساعت 16:4  توسط پاپتی  |  45 لطف

جام جم        

    برگرفته از: جام جم آن لاين   

     مسافران قديم براي پياده پيمودن مسيرهاي طولاني بايد پاي پوشي مقاوم انتخاب مي کردند که ضمن سبکي و خنکي ، در گرما و سرما پوشش مناسبي براي حفاظت از پا باشد.

مجموعه اين نيازها باعث شد پاي پوشي اختصاصي و بي نظير به نام گيوه در نقاط مختلف ايران ساخته شود. گيوه پاي پوشي سبک ، راحت ، مقاوم ، خنک و در مقايسه با ديگر اقلام زندگي ، ارزان بوده است.گيوه ، توليد مشترک خانوادگي است.بدين صورت که رويه گيوه را زنان و قسمت زيرين تخته را مردان توليد مي کنند. تخته کشي که توليد آن خاص مردان است با پارچه و چرم درست مي شود. مواد اوليه آن نيز عبارت است از: پوست گاو که به صورت نوارهاي باريک در کف گيوه به کار مي رود ، چربي (يا پيه) براي کم کردن اصطکاک و راحتي کار دوخت به درفش يا نوارهاي پوست ماليده مي شود ، نخ که بيشتر از موي بز است ، براي بخيه کاري دور تخت گيوه به کار مي رود و پارچه نخي نازک که آن را به صورت فتيله هاي نازک براي استفاده در کف گيوه درمي آورند. گيوه را با رنگهاي طبيعي و مصنوعي رنگ مي کنند و از کتيرا براي آهار زدن و منسجم کردن پارچه هاي فتيله استفاده مي شود. تخت چرمي و پلاستيکي در گيوه هاي طرح جديد به کار مي روند. کار گيوه کشي به طور کلي در 2مرحله کارگاهي و خانگي صورت مي پذيرد. کارهاي کارگاهي (مغازه اي) با ابزارهاي گوناگون به دست مردان انجام مي شود و عمليات خانگي به قسمت روي گيوه مربوط است که به وسيله زنان روستايي انجام مي شود. در حال حاضر در يزد ، اصفهان و کرمانشاه گيوه توليد مي شود که در کرمانشاه توليد گيوه بيشتر است.

در کرمانشاه توليد 4نوع گيوه معمول است : گيوه تخت آجيده که کف تخت آن با نخ پرک آج خورده است و استحکام زيادي دارد و مرغوب ترين نوع گيوه به شمار مي آيد. گيوه تخت چرمي که بتدريج جايگزين گيوه هاي تخت آجيده شده است و کف آن چرم يک تکه گاوميش است.

گيوه تخت پلاستيکي که به دليل ارزاني خريدار بيشتري دارد و گيوه با رويه ابريشمي که رويه آن از نخهاي ابريشمي رنگارنگ تهيه مي شود و داراي نقوش هندسي و بسيار چشمنواز است.

هورامان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

پرش به: ناوبری, جستجو

/ 0 نظر / 134 بازدید