خبر۹
ساعت ۱٢:٠۳ ‎ق.ظ روز شنبه ٧ بهمن ،۱۳۸٥  

علم و مراسم  علم بندان  در بيرجند

عزاداري ايام محرم در شهرستان بيرجند از اهميت خاصي برخوردار و "علم" از مهمترين، اصلي‌ترين و محترم‌ترين علائم اين عزاداري است به صورتي كه وقتي علم‌ها بسته مي‌شوند هرگز كسي به آن پشت نمي‌كند.

مراسم علم بندان يا علم بندو در بيرجند و روستاهاي اين شهرستان در روزهاي مختلف دهه اول محرم از جمله روز اول، دوم، سوم، چهارم و هفتم انجام مي‌شود.

علم‌ها اغلب باني و علم‌چي دارند كه‌اين شغل به‌طور موروثي به آنها منتقل شده است و در برخي مناطق بانيان، علم‌ها را در خانه‌هايشان به اتفاق اقوام خود بسته و براي بقيه مراسم به مسجد و يا محل تجمع مردم مي‌آورند.

گروهي هم مراسم علم‌بندان را در مسجد انجام مي‌دهند و براي اين كار روز قبل از مراسم پارچه‌هاي علم را مي‌شويند و مي‌گذارند كه خشك شود.

روز علم بندان مردم را به وسيله "چاووشي خواني" يا اعلام از بلندگو و يا شيپور زدن آگاه مي‌كنند و پس از جمع شدن مردم، بزرگان و سادات محل، لباس، دستمال ها، پارچه‌ها و "توغ علم" را بسته و در حين اين كار همراه با صلوات مردم اسپند نيز دود مي‌كنند.

به هنگام اين مراسم روحاني محل قبل و يا بعد از مراسم علم بندان روضه مي‌خواند و در برخي مناطق نيز هنگام بستن علم نوحه خواني مي‌كنند و گروهي دور علم سينه مي‌زنند.

پس از علم بستن، علم‌ها را زيارت كرده و به قبرستان مي‌برند و دور قبرستان چرخانده و براي اهل قبور فاتحه مي‌خوانند و بعضي براي دوري ماندن روستا و اهل آن از بلايا، علم‌ها را به دور روستا مي‌چرخانند.

در گذشته در شهر بيرجند يك روز قبل از محرم، علم‌ها توسط تعدادي از سادات در خانه بسته مي‌شد و به مسجد عاشورا مي‌آوردند و پس از روضه خواني، علم‌ها را پاي منبر مي‌بردند كه در اصطلاح به آن "به تخت بردن علم" گفته مي‌شد.

هم اكنون مراسم علم بندان در شهر بيرجند در شب اول ماه محرم در هيات محبان الزهرا(س) با حضور تعدادي از سادات كه به سادات علمدار معروف هستند انجام مي‌گيرد.

در اين مراسم ابتدا مجلس روضه خواني در داخل حسينيه هيات برگزار مي‌شود و بعد از آن تعدادي از سادات به همراه علم‌ها درحالي كه چاووشي مي‌خوانند به داخل حسينيه مي‌روند و علم را مي‌بندند و ديگران نوحه خواني مي‌كنند و پس از بستن علم يكي از سادات آن را برداشته و دور حسينيه مي‌چرخاند و بعد در اطراف علم سينه مي‌زنند كه به آن "حسني، حسيني" گفته مي‌شود و در پايان علم‌ها را در جاي مخصوص نصب مي‌كنند.

در روستاي "چنشت" شهرستان بيرجند در هنگام مرگ افراد، علم مي‌بندند و به خانه عزادار مي‌برند و تا علم را بر در خانه نصب نكنند، ميت را از خانه بيرون نمي‌برند و بستن علم در محرم در اين روستا توسط دو نفر "صاحب علم" انجام مي‌شود و اين شغل به طور موروثي به پسر بزرگتر مي‌رسد.

در روستاي "خليلان" به علم بندان "عقد علم" مي‌گويند و براي بستن علم، مردم روستاهاي نزديك خود را به آن روستا مي‌رسانند.

عقد علم در ميدان ده و كنار چشمه انجام مي‌شود و در هنگام بستن علم توسط بزرگان روستاي خليلان و روستاهاي اطراف، ملاي ده متني را مي‌خواند كه عقد علم نام دارد.

درحين خواندن، وقتي به عبارتي مانند "كليم الله را"، "خليل‌الله را"، و "رسول الله را"، مي‌رسد، مردم همه با هم مي‌گويند: "يعني الله را".

در روستاي "مهموئي" نيز "علم" را بزرگ ده كه سيد هم هست مي‌بندد و اگر فصل سيب تازه يا انار باشد، سيب و يا اناري را به علم مي‌بندد و اگر فصل آنها نباشد پارچه‌اي را به جاي سيب و يا انار در داخل يكي از دستمال‌هاي علم گره مي‌زنند.

روستاي "درخش" نيز  ۱۲علم به نام دوازده امام دارد كه هر يك از علم‌ها يك صاحب و يك "علم چي" دارد.

صاحبان علم با خويشان خود علم را مي‌بندد و علم چي به همراه آنها علم را به مسجد مي‌آورد.

پس از جمع شدن علم‌ها نوحه خوانده مي‌شود وقتي نوحه خوان مصرع " يك سو علم‌ها بسته شد " را مي‌خواند، علم چي‌ها همه با هم سنگي به ته علم زده و سنگ‌ها را به پاي منبر مي‌برند.

مردم معتقدند كه علم‌ها را به خاطر ورود اهل بيت امام حسين (ع) به كربلا و برپايي علم هايشان در صحراي سوزان كربلا مي‌بندند.

شايد بتوان علم بندان را به نوعي بازسازي قسمتي از وقايع كربلا به شمار آورد.

تاريخچه علم و علم بندان "علم" مهمترين نشانه عزاداري است و قبل از اسلام و اوايل اسلام وجود داشته و در زمان‌هاي گذشته از لوازم جنگي به شمار مي‌آمده است.

مورخان ذكر مي‌كنند كه امام حسين (ع) نيز علم و پرچم‌هايي داشته و در زمان مامون در لشكر اسلام علم‌هايي به نام " علم سياه " متداول بوده كه مامون آنها را برانداخته است و در زمان سلجوقيان نيز سپهسالاران علمي را به نام "توغ" داشته‌اند.

كاركرد علم به تدريج تغيير يافته و از آن براي عزاداري و سوگواري استفاده مي‌كرده‌اند.

تاورنيه در اواخر قرن هفدهم ميلادي هنگام بازديد بغداد در شرح عزاداري و تشييع جنازه شيعيان در سفرنامه مي‌نويسد: "وقتي كه نعش را براي دفن مي‌بردند، جمعي از گدايان با علم و بيرق‌هاي هلال و ستاره‌اي كه به چوب‌هاي بلند نصب كرده‌اند دسته وار حركت كرده و آهنگي با لحن محزون تغني مي‌كنند"

شكل علم علم به شكل امروزي متشكل از پايه و لباس و توغ است و گويا در اواخر دوران صفويه و اويل قاجار بوجود آمده است.

در شهرستان بيرجند علم از دو قسمت پايه و توغ تشكيل شده است كه پايه‌هاي آن از دو تا بيست متر متغير است و بيشتر آنها دو تا پنج متر است.

علم پوشش پارچه‌اي دارد كه به آن پيراهن علم مي‌گويند و به رنگهاي سبز، سياه، سفيد و روشن است.

به بالاي علم‌ها توغ وصل است و به زير توغ دستمال‌هاي زيادي متصل مي‌شود كه اكثر آنها نذري و توسط مردم تهيه مي‌شوند.

توغ علم انواع گوناگوني دارد كه مشهورترين آن پنچه، قپه، سرتوغ و نخل است.

راه اندازي گشت ويژه كنترل سدهاي خراسان شمالي

گشت ويژه كنترل و پايش آبگيرها، سدها و رودخانه‌هاي خراسان شمالي براي مقابله با آنفولانزاي مرغي، توسط اداره كل محيط زيست خراسان شمالي راه اندازي شده است.

حسين آبسالان معاون فني اداره كل محيط زيست خراسان شمالي گفت: اين اداره گشت ويژه كنترل آبگيرها، سدها و رودخانه‌ها را براي مقابله با بروز احتمالي آنفولانزاي مرغي  توسط پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي آغاز كرد.

وي خاطر نشان كرد: كنترل و پايش، هر روز از محل‌هاي زيست پرندگان مهاجر آبزي و كنارآبزي كه عمدتا در سدها، رودخانه‌هاي فصلي و دائمي و آب بندها سكونت دارند، صورت مي‌گيرد.

معاون فني اداره كل محيط زيست خراسان شمالي تصريح كرد: تاكنون هيچ گزارشي مبني بر وجود آنفولانزا به ما نرسيده، مردم در صورت مواجه شدن با لاشه پرندگان در مراتع، سريعا به دانپزشكي استان منعكس كنند.

آبسالان در خصوص شكار پرندگان گفت: كماكان شكار پرندگان آبزي و كنار آبزي، مانند مرغابي ممنوع است زيرا اين پرندگان فعلا به عنوان ناقل مطرح هستند و آثار وجود آنفولانزاي مرغي در اين پرندگان ديده نمي‌شود.

وي افزود: مناطق تحت كنترل، گشت شامل: كال شور اسفراين، كال شور جاجرم، رودخانه اترك، سد شيرين دره و همچنين بيدواز اسفراين، شيروان و سر چري فاروج هستند.

پايان برداشت زعفران از مزارع خراسان شمالي

معاون فني و اجراي سازمان جهاد کشاورزي خراسان شمالي گفت: برداشت زعفران از مزارع خراسان شمالي با افزايش 15/9 درصدي محصول نسبت به سال گذشته پايان يافت.

علي رضا نصيري معاون فني و اجراي سازمان جهاد کشاورزي خراسان شمالي با بيان اين مطلب افزود: امسال هزار و 332 کيلوگرم زعفران از 333 هکتار مزارع استان برداشت شده است.

وي تصريح کرد: سال گذشته هزار و 219 کيلوگرم زعفران از سطح 5/331 هکتار برداشت شده است.

معاون فني و اجراي سازمان جهاد کشاورزي خراسان شمالي دلائل افزايش محصول را رعايت مسائل بهزراعي،دادن کودهاي ريز مغزي  اعلام کرد و گفت: بيشترين ميزان توليد زعفران به شهرستان فاروج اختصاص دارد.

وي تأکيد کرد: 20 هکتار از مزارع زعفران تحت پوشش بيمه محصولات است و نوسانات قيمت،نبود صنايع تبديلي و بسته بندي محصول از جمله مشکلات زعفران کاران است

تخصيص دو ميليارد تومان اعتبار براي احداث ساختمان شركت نفت خراسان شمالي

دو ميليارد تومان اعتبار براي احداث ساختمان شركت نفت در بجنورد اختصاص يافت.

جلال‌الدين مراد، مدير شركت پخش فرآورده‌هاي خراسان شمالي در مورد پروژه هاي در دست احداث اين شركت گفت: اين پروژه‌ها شامل؛ تكميل ديوار كشي انبار  نفت براي بالابردن ضريب ايمني، احداث مخازن براي ارتقا ظرفيت ذخيره سازي، ساخت ساختمان اداري شركت نفت و ساخت يك باب ساختمان براي پرسنل انبار مي‌باشد.

مراد هدف از احداث اين پروژه‌هار ا ارتقا كيفي فعاليت‌ها و احترام به همكاران عنوان كرد.

وي افزود: اعتبار تخصيصي براي ساخت ساختمان اصلي شركت نفت دو ميليارد تومان است و زمان ساخت آن 2 سال پيش بيني شده است.

مراد خاطر نشان كرد: زمان ساخت پروژه ديواركشي حداكثر 2 ماه، ساخت انبار 6 ماه و مخازن يك سال تخمين زده شده است


کلمات کلیدی: