ازغدگردی چهارباغی در نوزدهمین قرار مشهد شناسی
ساعت ۱:٤٦ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٥ فروردین ،۱۳٩٥  

اهالی چهارباغ در نخستین قرار مشهد گردی خود در سال جدید از شهر خارج شده و به دیدار روستای تاریخی ازغد رفتند.

به گزارش مردم سالاری، نوزدهمین برنامه مشهد گردی گروه چهارباغ به بازدید از روستای دیدنی ازغد در ٢٢ کیلومتری شهر مشهد قرار داشت. روستایی که به دلیل وجود مسجد جامعی تاریخی بسیار در نزد مردم مشهد شناخته شده است.

اهالی چهارباغ این برنامه را صبح روز جمعه 20فروردین از برابر پارک ملت مشهد در حالی آغاز کردند که تعداد حاضران در این قرار بیش از تمامی قرارهای گذشته اهالی چهارباغ بود به نحوی که از عدد ۶٠ فراتر رفت.

رضا سلیمان نوری ، خراسان پژوه همراه گروه در مسیر رسیدن به ازغد توضیحاتی را در باره این روستا برای اهالی چهارباغ ارائه داد.

وی گفت: روستای ازغد در استان خراسان رضوی در 17 کیلومتری شمال شرق طرقبه در جنوب شهر مشهد و در 18 کیلومتری انتهای بلوار وکیل آباد در دامنه رشته کوه های بینالود واقع شده است. این روستا از حرم مطهر امام رضا (ع) حدود 40 کیلومتر فاصله دارد .

سلیمان نوری ادامه داد: این روستا در یکی از دره های منتهی به شمال رشته کوه بینالود واقع شده و به دلیل موقعیت جغرافیایی و ساخت منازل که به صورت پلکانی بوده دارای ارزش معماری سنتی است. از جمله کوه‌های معروف ازغد می توان قله گاو ،قیچ قر و آسیابان و از دره های معروف آن  زقی دره ، بازه در ه و کمین دره را نام برد.

این خراسان پژوه درباره معنای نام این روستا نیز عنوان کرد:  نام هر روستا معولا از  فرهنگ ، تاریخ و یا جغرافیایی آن محل وام گرفته شده است. بنابراین انتخاب هر اسم دلیلی دارد  که در فرهنگ عامه مردم نسل به نسل انتقال می یابد."زغ" در زبان محلی به معنی دره تنگ و باریک و پرآب است. روستا در دره ای تنگ و باریک  ایجاد شده و از دوطرف به کوه ختم می شود ،بنابراین باتوجه به قرارگیری روستا در دره پرآب و باریک نام زغ را  به خود گرفته که با توجه به اتصال چند دره به یکدیگر در نزدیکی روستا از کلمه جمع یعنی  "ازغد" استفاده شده است.البته به روایتی دیگر و براساس گفته برخی اهالی به این علت به این روستا ازغد می گویند که قبل از مناطق اطراف  وجود داشته است. همچنین در قدیم نام روستا ازقد نگارش می شد که مخفف از قدیم به معنی باقی مانده از زمان گذشته و قدیم می‌باشد.

وی درباره بناهای مهم این روستا نیز گفت: مهم ترین بنای تاریخی روستا مسجد جامع آن است. این مسجد بنای مربوط به عهد تیموریان می باشد. این بنا دارای یک ورودی با شبستان و ایوان مسقف و ستون چوبی است و در دوره قاجار مرمت شده  و در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۶۴ با شماره ثبت ۱۶۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سلیمان نوری افزود: در ورودی مسجد جامع ازغد نیز در دوره تیموریان و بنا به کتیبه ای که بر روی چهارچوب آن واقع شده؛ توسط شخصی به نام حاج علی ازغدی ساخته شده است. این در دارای نقوش  اسلیمی در نوع خود منحصر به فرد است.

وی ادامه داد: جنس در مسجد جامع ازغد از چوب گردو بوده و  به جای لولا دارای دو پاگرد است که در  درون پاشنه های چهار چوب قرار گرفته و با چرخش آنها در باز و بسته می شود. این در  ۲متر عرض و ۵۶/۲ بلندی دارد.

این خراسان پژوه افزود: خود مسجد نیز سالها قبل از در ساخته شده و بنا به تاکید کارشناسان، اساس و ریشه مسجد متعلق به دوران قبل از اسلام است که با رواج اسلام بنای مذکور در دوران صفوی تغییر کاربری شده و به مسجد تبدیل شده است. درون مسجد ۱۴ ستون به تعداد امامان شیعه ساخته شده که بر روی یکی از این ستون‌ها کتیبه ای وجود دارد که ساخت بنا را مربوط به سال 831 هجری قمری آورده است .

وی با اشاره به وجود ١١ کتیبه مختلف چوبی، گچی و سنگی در این بنا گفت: در مسجد جامع ازغد از آنچنان ارزشی برخوردار است که در بهمن ماه سال 83 توسط سارقان ربوده شد اما به همت اهالی و  تلاش نیروی انتظامی در حالی که قاچاقچیان در حال خروج از مرز بودند ،آن را پیدا کرده و به روستای ازغد باز گرداندند.

سلیمان نوری در ادامه دیگر آثار تاریخی مهم ازغد را آرامستان تاریخی،  مدرسه علمیه و حمام این روستا معرفی کرد و گفت: مدرسه علمیه روستای ازغد ۴٠٠ سال سابقه دارد و یکی از قدیمی ترین مدارس علمیه روستایی کشور و کهن ترین در خراسان رضوی است.

وی افزود: همچنین این روستا دارای سه آرامستان است که یکی از آنها به رغم داشتن سابقه تاریخی بیشتر به دلیل قرار کگرفتن در املاک شخصی قابل دسترسی نیست اما دو قبرستان دیگر یکی در ابتدا و دیگری در انتهای ده قرار دارند.

سلیمان نوری ادامه  داد: قبرستان انتهای ده از سابقه بیشتری برخوردار است و سنگ قبرهایی با عمر بیش ار ٢٠٠ سال در آن دیده می شود.

این خراسان پژوه در بخش پایانی سخنان خود قبل از وردو اهالی چهارباغ به روستای ازغد درباره منابع معدنی این روستا نیز گفت: ازغد دارای یک معدن طلا و یک معدن مس است که در این بین معدن طلای آن در روزگار گذشته مورد بهره برداری قرار می گرفته است و به همین دلیل رودخانه جاری در محدوده روستا به ذهب رود یا رود طلا معروف است.

اهالی چهارباغ پس از کسب این اطلاعات اولیه از وضعیت ازغد وارد روستا شدند. آنان پس از صرف صبحانه در یکی از مناطق سرسبز موجود در بافت روستا به محل آرامستان قدیمی ار روستا رفته و ضمن بازدید از این مکان اطلاعات تکمیلی درباره آن را از زبان رئیس شورای اسلامی روستای ازغد شنیدند.

فغانی در این جمع گفت: قبرستان کنونی روستا برای مردم از اهمیت ویژه ای برخوردار است به نحوی که ازغدی های مقیم مشهد نیز درگذشتگان خود را در آن دفن می کنند.

 وی ادامه داد: اغلب سنگ قبرهای این مجموعه توسط خانواده ای از سنگ تراشان که ساکن روستا بودند ساخته شده و تا حدود ده سال پیش که آخرین فرد فعال در اینن صنعت در قید حیات بود سنگ قبرهای روستا به شیوه سنتی ساخته می شد.

فغانی در ادامه به نوع خاص قرار گرفتن قبور در این آرامستان اشاره کرد وگفت: در این مجموعه اموات به صورت خانوادگی دفن می شوند. یعنی اموات هر خانواده محدوده ای مخصوص بله خود دارند و در کنار  بزرگ خانواده در آن محدوده از زمین آرامستان به خاک سپرده می شوند.

رئیس شورای اسلامی روستای ازغد همچنین با اشاره به بزرگترین سنگ موجحود در این قبرستان گفت: این سنگ قبر متعلق به نخستین شهید روستا است که در همان سال های نخست جنگ شهید شد. پس از آوردن جنازه او که تک پسر خانواده بود پدرش این سنگ را از کنار روستا انتخاب کرد و به همت اهالی و با روش غلطاندن برروی زمین سنگ به این مکان منتقل شد و بر بالای قبر شهید جای گرفت.

گفتنی است پس از این سخنان رئیس شورا، اهالی چهارباغ فاتحه ای برای درگذشتگان مدفون در این قبرستان قرائت کرده و سپس عازم مسجد جامع روستا شدند.قرار داشتن دو چنار چندین صد ساله در برابر در ورودی مسجد جامع ازغد از دیگر دیدنی های این روستا بود. چنارهایی که داخل یکی از آنها به رغم سرسبزی خالی بود و به گفته اهالی تا چند سال پیش از آن فضا به عنوان مغازه استفاده می شد.

پخش فیلم مستند نحوه سرقت در ورودی مسجد جامع ازغد وتلاش مردم برای باز پس گرفتن آن بخش بعدی این برنامه مشهد گردی چهارباغی ها بود. فیلمی که در پایان پخش آن مسعود منجزی کارگردان اثر نیز توضیحاتی درباره نحوه تهیه آن داد.

گرفتن عکس یادگاری در ایوان فتحعلیشاهی مسجد جامع ازغد بخش بعدی این برنامه مشهد گردی اهالی چهارباغ بود. بخشی که به دلیل آغاز بارش باران آخرین بخش برنامه نیز شد و اهالی چهارباغ بدون بازدید حمام ومدرسه علمیه تاریخی روستا با این امید که روزی دیگر برای دیدن نادیده های بسیار ازغد بدین روستا باز گردند مجبور به بازگشت شدند.