قدیمی ترین مدیر جمهوری اسلامی درخط پایان
ساعت ۱:٢٠ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٦ اسفند ،۱۳٩٤  

درست بعد از ظهر روز هفتم اسفند ماه و در گرماگرم انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی و  پنجمین دوره انتخابات به یک باره خبری منتشر شد که حکایت از رویدادی بزرگ در عرصه جغرافیای سیاسی و صد البته اقتصادی و فرهنگی ایران زمین داشت.  این خبر که نخست  در بین فعالان فضای مجازی در مشهد و سپس خراسان و آنگاه ایران نشر پیدا کرد و ساعتی بعد از طریق رسانه های رسمی از جمله خبرگزاری جمهوری اسلامی و صدا وسیما تایید شد بیانگر این امر بود که دارنده قدیمی ترین حکم مسئولیت در ایران پس از انقلاب به دلیل نارسایی ریوی راهی بیمارستان شده است. این فرد آیت الله عباس واعظ طبسی نماینده ولی فقیه در استان‌های سه گانه خراسان و البته شهرستان طبس استان یزد و از آن مهم‌تر  تولیت آستان قدس رضوی بود که درست دقایقی پس از آنکه رای خود را در صندوق انداخته و برای استراحت راهی منزل شده با نارسایی ریوی مواجه و رهسپار بیمارستان شده بود.

مشهد پس از خبر

همین خبر کافی بود تا به یک باره فرودگاه مشهد شاهد سیل عظیمی از مقامات لشکری و کشوری باشد که برای دیدن وی رنج سفر از تهران به مشهد و در پشت در بخش مراقبت های ویژه اورژانش عدالتیان مشهد به انتظار نشستن را بر خود هموار کرده بودند. مقاماتی که اگر رهبر معظم انقلاب و روسای سه قوه را به کناری بنهیم می‌توان گفت تقریبا تمامی مقاماتی که در طول سالیان حضور ایشان در مقام تولیت آستان قدس رضوی  به نوعی با وی سروکار داشته و البته در قید حیات بوده و توانایی سفری طولانی را داشتند دقایقی چند را از پشت شیشه و حتی برخی بر اساس جایگاه شان در ساختار قدرت جمهوری اسلامی با حضور درون اتاق محل بستری شدن آیت الله طبسی با ایشان دیدار کردند.البته رهبری و روسای سه قوه هم نمایندگان خاص خود را که شامل دو فرزند رهبری  معاون اول رییس جمهوری مسئولان قضایی استان و برخی نمایندگان مجلس بود برای  اطلاع از وضعیت آیت الله به اورژانس عدالتیان فرستاده بودند. گو اینکه برای همگان مسلم شده بود که این آخرین دیدارها با مردی است که در هنگام جوانی  و درست پس از واقعه ١۵ خرداد  در حالی که دستش را بالای چارچوب پنجره قدیمی بیت امام (ره) در قم گرفته بود، در یک سخنرانی 35 دقیقه‌ای گزارشی کامل از وقایع آن روز داد. گزارشی که امام(ره) در اغلب اوقات ارائه آن درحال گریستن بود. واقعه ای که  کمی بیش از  ١٢ ساعت مانده به تکمیل شدن یک هفته از آغاز آن به رغم تلاش بسیار کادر پزشکی سرانجام تلخ  آن رخ نمود و آیت الله واعظ طبسی در سن ٨١ سالگی به دیدار حق شتافت. امری که به طور قطع تاثیری بزرگ در آینده خراسان و حتی ایران زمین خواهد داشت. برای درک این مدعا کافی است تا کمی به عقب بازگشته و مروری کوتاه بر اقدامات تولیت آستان قدس رضوی در دوران حضورش در این منصب داشته باشیم.

طبسی در آستان قدس

آیت الله عباس واعظ طبسی که در کنار مقام معظم رهبری، شهید هاشمی نژاد و مرحوم محامی یکی از گروه‌های مبارز روحانی مشهد را تشکیل می‌داد در یکی از نخستین انتصابات صورت گرفته توسط بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی به سرپرستی آستان قدس رضوی منصوب کردند. سرپرستی که کمی بعد و در تاریخ  ١۵ فروردین سال ١٣۵٨ به تولیت آستان قدس رضوی و نمایندگی ولی‌فقیه در استان خراسان آن زمان تبدیل شد .طبسی بدین گونه اختیار کامل آستان قدس را در دست گرفت و از آن تاریخ به بعد تمام  تلاش خود را برای پاسخ مثبت دادن به اعتماد امام (ره) به کار بست. همین امر باعث شد تا امام در سال 67 باردیگر  حکم تولیت آستان قدس رضوی (ع) را به نام او صادر کند. با رحلت رهبر کبیر انقلاب در خرداد 68، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای که از روزگار جوانی و دوران مبارزه با  واعظ طبسی  آشنا بود  او را بر تولیت آستان قدس رضوی ابقا کرد. او در سال 75 با حکم رهبر معظم انقلاب به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد و تا پیش از درگذشت، عضو این مجمع بود.همچنین در تمامی چهار دوره گذشته  مجلس خبرگان رهبری او یکی از نمایندگان تاثیر گذار بود.  در زمان او آستان قدس توسعه هفت برابری داشت و از 12 هکتار به 90 هکتار رسید. تعداد صحن‌های حرم رضوی از 4 صحن به 10 صحن افزایش یافت. دو دانشگاه، بنیاد فرهنگی رضوی و  مؤسسه به نشر ایجاد و کتابخانه مرکزی و موزه آستان قدس گسترش پیدا کرد. ضمن این‌که هولدینگ آستان قدس علاوه بر اشتغال‌زایی در شرق کشور، در بسیاری نقاط دیگر کشور و حتی خارج از کشور هم در این مدت سرمایه‌گذاری کرد.

تفکر طبسی

طبسی در زمینه فرهنگی معتقد بود که «برنامه‌ها و سیاستگذاری‌های آستان قدس همواره باید منسجم و هماهنگ با سیستم‌های نظام و ملهم از افکار و اندیشه‌ها و نظرات امام و رهبری باشد». در زمینه سیاسی نیز تاکید داشت که «اگر واقعا بخواهیم در مسائل سیاسی رعایت تقوا را بکنیم سیاست امام و سیاست رهبری، سیاست ماست. باید خود را در برابر ملتی بزرگ، انقلابی قوی و نظامی استوار و مستحکم در برابر شعارهای اصولی انقلاب خودمان ملتزم و متعهد بدانیم».

از نظر سیاسی شاید بتوان آیت‌الله عباس واعظ طبسی را از سیاسیون راستگرای متمایل به اعتدالیون دانست که بیش از آن‌که در میانه میدان سیاست باشد، از نفوذ خود در پشت صحنه برای کمک به نظام اسلامی استفاده کرده و با مدیریت موفق در آستان قدس الگویی برای مدیریت موفق اسلامی ارائه کرده است.بسیاری، عباس واعظ طبسی را با توجه به جایگاه و کاریزمایش، نفر اول خراسان می‌دانستند که حتی تغییر استانداران و امورات استان با نظر و مشورت او صورت می‌گرفت. اکبر هاشمی رفسنجانی که از دوستان صمیمی واعظ طبسی بوده است، در کتاب خاطرات سال 68 خود (بازسازی و سازندگی) برای روز سه‌شنبه 20 تیر 68 می‌نویسد: «شب با آیت‌الله خامنه‌ای جلسه خصوصی داشتیم. موقع شام آقای واعظ طبسی هم به ما ملحق شد. درباره استاندار خراسان صحبت شد».

جملات بالا تنها بخشی از واقعیت عباس واعظ طبسی چه از منظر اقتصادی و چه سیاسی بود و با این وجود تا حد بسیاری بازگو کننده  به قدرت و نفوذ مردی است که دوستانش وی را شیخ‌الشیوخ خراسان و مخالفانش سلطان خراسان لقب داده بودند.

و اما نامزدهای جانشینی

با توجه به آنچه در بالا بدان ها اشاره شد فقدان آیت الله واعظ طبسی در ساختار جمهوری اسلامی امری مهم تلقی می‌شود و بر  این اساس از همان نخستین ساعات بستری شدن ایشان در بیمارستان اخبار گوناگونی درباره جانشینان احتمالی وی منتشر شد. اخباری که در آنها از آیت الله علم الهدی امام جمعه مشهد، آیت الله مدنی بجستانی نماینده سابق رهبری در امارات و نامزد انتخابات گذشته خبرگان رهبری ،حجت الاسلام رئیسی معاون اول سابق قوه قضاییه، حجت الاسلام خاموشی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی و در این اواخر آیت اله نور مفیدی نماینده مقام معظم رهبری در گلستان به عنوان نامزدهای اصلی قرار گرفتن در سمت تولیت آستان قدس رضوی نام برده می‌شود. البته در این بین خبری هم دال بر جدایی تولیت آستان قدس رضوی از نمایندگی ولی فقیه در این خطه در فضاهای مجازی منتشر شده است که بر اساس آن  رهبری در آینده نزدیک برای هر کدام از استان‌های سه گانه خراسان یک نماینده تعیین کرده و سیستمی هیات امنایی را برای اداره آستان قدس رضوی ایجاد خواهد کرد که در راس این سیستم یک عالم روحانی قرار داشاته اما سایر اجزای آن افراد متخصص در حوزه‌های مختلف فعالیت آستان قدس خواهد بود. مسئله ای که  مرور زمان تنها  باعث روشن شدن آن ‌شود.