تعذیه نادرست سوغاتی دیگر از زندگی ماشینی
ساعت ٩:٤۳ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٧ خرداد ،۱۳٩٢  

معاون وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در اظهارنظری جالب و بدون دادن توضیحی این خبر را داده است: « نیمی از ایرانی‌ها ۲ برابر نیازشان غذا می‌خورند» او دلیل این امر را  پایین بودن سطح آگاهی مردم از وزن ایده آل خود اعلام کرد.

صرف نظر از درستی یا عدم درستی این اظهار نظر، سخنان او را باید یک زنگ خطر بزرگ درباره نبود یک الگوی درست تغذیه درکشور دانست. زنگ خطری که صدای آن با سخنان وزیر سابق بهداشت مبنی بر عدم رعایت الگوی صحیح غذا خوردن از سوی اغلب مردم شدیدتر می شود. البته این دومی دلیل وقوع رخداد تلخ ذکر شده در بالا را نیز  رشد بی رویه فست فودها و استقبال مردم از این نوع خوراکی ها می داند. عاملی که اگر بخواهیم کمی علمی تر بدان برخورد کنیم می توان آن را تغییر فرهنگ مردم در نوع و روش خوردن غذا نام داد. تغییر فرهنگی که خود زائده زندگی ماشینی کنونی است. تایید کننده این برداشت ما از سخنان گفته شده درباره نادرستی روش کنونی تغذیه نیز توصیه هایی است که برای رهایی از آن است که از سوی پزشکان مختلف ارائه می شود.

بازگشت به خام خواری و تازه خواری، ارتقای جایگاه سبزی ها و میوه ها در برنامه غذایی، مصرف غلات کامل، کاهش میزان مصرف چربی ها، عدم مصرف غذاهای سرخ کردنی، کاهش مصرف نوشابه های گازدار و مواد غذایی حاوی قندهای ساده از جمله این دستورات هستند که هرچند همگی در رسیدن به این هدف لازم هستند اما  کافی نیستند. دلیل این مدعا نیز چیز ی جز این نیست که تمام موارد ذکر شده دربالا به نوع غذا و نه نحوه تغذیه اشاره دارند و تنها تلاش می کنند تا کیفیت مواد غذایی مصرفی و نه روش مصرف را ارتقا دهند و این درحالی است که کیفیت غذا و روش مصرف آن دو بال تغذیه محسوب می شوند.

ایرانیان قدیم در زمینه خوراک و تغذیه آداب مخصوصی داشتند. در وندیداد  که یکی از نسک های پنج گانه اوستای امروزی است، بر لزوم بازرسی مواد غذایی تاکید شده و توصیه شده که گوشت و غذاها را کاملا پخته و قبل از خوردن بو کنند تا فاسد نباشد. نوشیدنی آن ها عموما آب بوده است. زرتشت از خوردن مشروبات الکلی نهی می کرد و شراب تنها در جراحی ها مصرف بیهوشی داشته است. آداب غذا خوردن نیز به شکل صحیحی اجرا می شده است. افراد ظرف مخصوص برای نوشیدن آب داشته و موقع غذا خوردن از صحبت کردن خودداری می کردند، زیرا معتقد بودند که آب و ترشحی که از دهان خارج می شود، سبب آلودگی غذای دیگران می شود.

همچنین در اسلام نیز آداب ویژه ای برای غذا خوردن ذکر شده است. البته آداب غذا خوردن از نظر اسلام تنها سلامت جسم را تضمین نمی‌کند بلکه تضمین کننده سلامت جان نیز هست. از دیدگاه دین اسلام، رعایت دستورهای بهداشتی در غذاخوردن و آشامیدن، نقش بسیار موثری در سلامت، شادابی و طول عمر انسان ها دارد. اسلام تاکید دارد که اگر مردم بدانند که چه باید بخورند، چه اندازه بخورند و چگونه بخورند، بی تردید بیشتر بیماری ها ریشه کن می شود. گرچه امروزه به سه اصل توجه به نیازهای فردی، میانه روی و تنوع به عنوان عوامل سه گانه مهم برای داشتن یک تغذیه مناسب تاکید می شود، اما نباید فراموش کرد که اسلام از سال ها قبل به این سه عامل اصلی برای سلامت توجه ویژه داشته و بسیاری از بزرگان تاکید کرده اند که برای داشتن بدنی سالم باید درمورد غذا خوردن باید یک دسته از اصول را رعایت کرد. برای نمونه، امام علی (ع) می فرمایند:”زندگی را برای خوردن مخواه، بلکه خوردن را برای زندگی بخواه.”

همانطور که ملاحظه می شود این رهنمود همان اصل توجه به نیازهای فردی را به عنوان یک اصل مهم برای داشتن یک تغذیه سالم در ذهن تداعی می کند. اصل دومی که در علم تغذیه به آن توجه می شود، میانه روی در غذاخوردن است. در این باره از پیامر اسلام نقل شده که فرمودند:” مومن به اندازه یک معده می خورد و کافر به اندازه هفت معده”. همچنین امام علی (ع) فرموده اند: “اندک هستند کسانی که غذا بسیار خورده باشند و بیمار نشده باشند.”

سومین اصل یک تغذیه سالم توجه به تنوع در دریافت مواد غذایی است. در این زمینه هم آیات و احادیث متعددی وجود دارد. برای نمونه، در آیه ۱۷۲ سوره بقره در قرآن کریم سفارش شده است که از غذاهای پاک و پاکیزه و حلال و قابل خوردنی ها استفاده کنید و شکر نعمت های خدا را به جای آورید.

همچنین اسلام آداب ویژه ای برای غذاخوردن دارد که آغاز خوردن  با نام و یاد خدا و با نمک ، نخوردن غذای گرم و خوردن غذای نیمه گرم قبل از سرد شدن، کوچک گرفتن لقمه، خوب جویدن غذا، طولانی کردن نشستن بر سر سفره، دست کشیدن از خوردن غذا پیش از سیر شدن کامل ، نگاه نکردن به لقمه دیگران و  عدم نوشیدن مایعات در میان غذا از آن جمله هستند. آدابی که هر کدام حکم خود را داشته و این نوشته جایگاه تشریح آن نیست.

حال با توجه  به آنچه ذکر آن رفت، باید عنوان داشت که در صورت صحت آمار ارائه شده از سوی معاون وزیر بهداشت می توان آن  را نیز سوغاتی دیگر از زندگی ماشینی دانست زیرا که در سال های اخیر و با گسترش این سبک زندگی، هر لحظه بیش از پیش از تنوع غذاها و البته فرصت صرف آن ها کاسته شده است و به عبارت دیگر خوردن ماشینی جایگزین خوردن ایرانی اسلامی شده است. امری که سرانجام آن چیزی از آمار ارائه شده در بالا و حتی بدتر از آن نخواهد بود.

*این مطلب برای وبسایت رصد وابسته به روزنامه خراسان تهیه  وبرروی خروجی آن قرار گرفت.