ساعت ۳:٤٧ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٤ بهمن ،۱۳٩٠  

آشنای غریب

 

 

به یاد پدرخراسانی  ایرانشناسی علمی

پژوهشگران عرصه تاریخ و ایرانشناسی در آخرین روز هفته گذشته نگینی ارزشمند را از دست دادند. نگینی که ب شک لقب پدر ایرانشناسی علمی برازنده اوست. اوکسی جز دکتر پرویز رجبی محقق وایرانشناس برجسته و برنده چندین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی نبود. مردی که بسیار عالمانه به تاریخ نگاه می کرد و سعی داشت به دور از اغراق کار و صحبت کند. انسانی که  همواره به موضوع‌های تاریخی با چشم منتقدانه و محققانه نگاه کرده و علاوه بر این‌که توجه فراوانی به ارزش‌های فرهنگی ایران داشت، از ارزش‌های جهانی نیز غفلت نمی‌کرد و در سازگاری با دنیای جدید، اهتمام ویژه‌ای داشت.

رجبی ایرانشناس بزرگ اما  بسیار مهربان، بی‌ادعا و خاکی بود که شهرتش خیلی کمتر از سوادش بود.

نقش او که 27 اردیبهشت 1318 خورشیدی در روستای امامقلی قوچان به دنیا آمده بود و یک خراسانی وطن دوست شناخته می شد، در عرصه‌ تاریخ و ایران‌شناسی این مرز و بوم بسیار ماندنی خواهد بود. رجبی که سابقه معلمی در مدارس قوچان را به عنوان نخستین کار در پرونده خود داشت تا آخر عمر نیز معلم ماند و حتی در سال های پس از  1379که  براثر سکته مغزی و فلج شدن نیمی از بدنش خانه‌نشین شد، از تحقیق وتعلیم وترجمه دست برنداشت .گویی این فعالیت ها بخشی از وجود او شده بود.

این خراسانی مرد بزرگ تا قبل از بیماری  به حق ایرانشناسی را عملی دنبال می کرد و   خود پابه‌پای کتاب‌هایش در همه جای ایران زندگی ‌کرد. او با ترجمه  کتاب «سون هدین»، جهانگرد سوئدی، درباره‌ کویرهای ایران بسیری از ناشناخته ها را به ما شناساند.  در واقع، او یک ایران‌شناس بزرگ و بسیار پرکار بود و چندین جلد تألیف از خود باقی گذاشته است.

رجبی در همین راستا و پس از اخراج شدن از دانشگاه اصفهان توسط ساواک و متعاقب آن وزارت علوم و آموزش عالی در سال 1351 مرکز تحقیقات ایران‌شناسی را تأسیس کرد و بدین گونه فضایی آکادمیک برای این علم نوپا ایجاد کرد.او همچنین سال   1373 و پس از بازگشت به  ایران ریاست بخش ایران‌شناسی دایرةالعمارف بزرگ اسلامی را به عهده گرفت و در این سمت تا پیش از سکته مغزی در سال 1379 خدمات بسیاری را انجام داد. «هزاره‌های گمشده»، «سده‌های گم‌شده»،«ایران‌شناسی»، «تاریخ ایران در دوره ایلامی»، «تاریخ ایران در دوره سلوکیان و اشکانیان»، «کریم خان زند و زمان او»، و «از زبان داریوش» تعدادی از کتبی است که امضای رجبی را به عنوان مولف برپای خود دارد. و  «کویر ایران»، «مارکوپولو در ایران»، «شهریاری ایران» و «هنر جهان اسلام» نیز کتبی هستند که او  آنها را ترجمه کرده تا هم وطنانش بیشتر با گذشته و حال خود آشنا شوند.یاد این فرزند  خلف خراسان گرامی وراهش پر رهرو باد.

رضا سلیمان نوری

 


کلمات کلیدی: