ساعت ۱٠:٥٢ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٥ تیر ،۱۳۸٦  

در ضرورت حفظ نوروز به عنوان  يگانه جشن ملي اسلامي

رضا سليمان نوري

آيت‌الله شيخ ابوالقاسم خزعلي دبير كل بنياد بين‌المللي غدير در پنجمين همايش دبيران اجرايي اين تشكل در حضور مصطفي پورمحمدي وزير فقيه دولت نهم با تاكيد براينكه تبريك هاي عيد خدير كمتر از يك سوم نوروز است  آرزوي روزي را كرد كه غدير جايگزين  نوروز شود.اين جمله هرچند از سرحب اهل بيت و به ويژه امام نخست شيعيان گفته شده است اما نشانگرآن است كه گوينده آن نه با و واقعيت نوروز آشنا هست و نه اطلاعي از وضعيت فرهنگي ،اجتماعي ايران و عوامل پيوندآن با همسايگان دارد. بر همين اساس در ذيل نخست به بيان ريشه هاي اسلامي نوروز و اهميت آن در نزد بزرگان دين مي پردازيم وسپس نيم نگاهي به ويضعيت خاص نوروز در فشرده كردن پيوند ما با كشور هاي همسايه خواهيم داشت.

1:نگاهي كوتاه به  تاريخ ايران نشان دهنده آن است كه هرچند نوروز جشني باستاني بوده وريشه در آيين وسنن ايراني پيش از اسلام دارد اما به دليل ويژگي هاي خاص خود يعني نهفتن پندهاي اخلاقي و اجتماعي  فراوان در دل آن كه پيام هاي اصلي اسلام نيز مي باشد  ،آنچنان مورد پذيرش بزرگان اسلامي قرار گرفته  كه ماهيت كنوني آن همان مقدار كه ايراني است اسلامي نيز مي باشد. گواه اين ادعا ي ما روايات وسخنان بسياري است كه  درباره ميموني و مباركي اين جشن فرخنده از پيامبر اسلام و ائمه معصوم شيعه به عنوان مذهبي كه آيت الله خزعلي و دوستان ايشان  خود را مبلغ راستين آن مي دانند،نقل شده است.

در ذيل به برخي از اين روايات اشاره مي كنيم تا شايد بدين گونه اهميت نوروز را دگر باره متذكر شويم.

الف:  ابوريحان بيروني حكيم ودانشمندبزرگ ايراني در صفحه  ۳۲۵  اثر گران سنگ خود آثار الباقيه عن القرون الخاليه نظر پيامبر بزرگ اسلام درباره نوروز را با ذكر اين حديث بيان كرده است: "عبدالصمد بن علي از جد خود نقل مي‌كند كه در نوروز جامي سيمين كه پر از حلوا بود، براي پيغمبر هديه آوردند و آن حضرت پرسيد كه اين چيست؟ گفتند عيد بزرگ ايرانيان است، فرمود :آري ، در اين روز بود كه خداوند عسكره را زنده كرد. پرسيدند: عسكره چيست ؟ فرمود: عسكره هزاران مردمي بودند كه از ترس مرگ ترك ديار كردند و سر به بيابان نهادند و خداوند به آنان گفت بميريد و مردند ، سپس آنان را زنده كرد و ابرها را امر فرمود كه به آنان ببارد ، از اين روست كه پاشيدن آب در اين روز رسم شده است. سپس پيامبر اكرم  از آن حلوا تناول و آن را ميان اصحاب خود قسمت كردند و فرمودند:كاش هر روزي برما نوروز بود. "

ب:علامه مجلسي عالم بزرگ شيعه كه فقهاي شيعه خواندن مجموعه گران سنگ نوشته تاليف ايشان يعني بحار الانوار را از افتخارات خود مي دانند در جلد   ۱۴ اين كتاب و در  مبحث نوروز درباره ديدگاه امام جعفر صادق نسبت به اين جشن بزرگ ايراني آورده است:"معلي بن خنيس نقل كرده است:روز نوروز بر حضرت جعفر بن محمد صادق (ع) درآمدم.گفت:آيا اين روز را مي‌شناسي ؟ گفتم: فداي تو شوم ، اين روزي است كه ايرانيان آن را بزرگ مي‌دارند و به يكديگر هديه و ارمغان مي‌دهند. پس حضرت صادق گفت:سوگند به خداوند كه اين بزرگداشت نوروز به علت امري كهن است كه برايت بازگو مي‌كنم تا آن را دريابي. پس گفت :اي معلي، روز نوروز، روزي است كه خداوند از بندگان خدا پيمان گرفت كه او را بپرستند و او را شريك و انبازي نگيرند و به پيامبران و راهنمايان او بگروند و به پيشوايان دين ايمان بياورند. همان روزي است كه آفتاب درآن طلوع كرد و بادها وزيدن گرفت، و زمين در آن شكوفا و درخشان شد.همان روزي است كه كشتي نوح (ع) در كوه آرام گرفت ، همان روزي است كه پيامبر خدا (ص)، اميرالمومنين علي (ع) را بر دوش خود گرفت تا بت‌هاي قريش را از كعبه به زير افكند و بتان را خرد كند، چنان كه ابراهيم (ع) نيز اين كار را كرد. همان روزي است كه پيامبر به ياران خود فرمودند تا با علي (ع) به عنوان اميرالمومنين بيعت كنند .همان روزي است كه قائم (عج) بر دجال پيروز شود و او را در كنار كوفه بر دار كشد و هيچ روز نوروزي نيست كه ما در آن متوقع گشايش و فرجي نباشيم،زيرا نوروز از روزهاي ما شيعيان است. "

ج:علامه مجلسي همچنين در صفحه 129كتاب ديگر خود سماء والعالم نيز در اين باره به نقل از امام جعفر صادق آورده است:"در آغاز فروردين آدم آفريده شد و آن روز فرخنده اي است.جهت طلب حاجات وبرآورده شدن آرزوها و ديدن پادشاهان وكسب دانش وزنا شويي ،سفر،داد و ستد.در اين روز خجسته بيماران بهبود ونوزادان به آساني متولد مي شوند و روزي فراوان مي شود."

د: امام علي كه آيت الله خزعلي خود را مريد ايشان مي دانند وخوشحال است كه درطول  82 سال عمرش در راه شناساندن بيشتر ايشان به جهانيان تلاش كرده نيز خطاب به گروهي از ايرانيان كه به خدمت ايشان رسيده وويژگي هاي نوروز را به ايشان گفتند، فرموده اند:هر روزتان نوروز ،نوروز تان پيروز باد."

البته اين چهارحديث بيان شده در بالا گوشه اي از خرمن احاديث بيان شده از سوي بزرگان مذهب تشيع درباره  اهميت نوروز است وعلاقه مندان براي آگاهي بيشتر از كلام بزرگان درباره اين عيد بزرگ ايراني اسلامي مي توانند به كتابهاي

 عيد نوروز از منظر شرع وعقل نوشته حسنعلي خزائلي،نوروز وهفت سين نوشته محمد علي دادخواه وسماءو العالم تاليف علامه مجلسي مراجعه كنند.

2:نوروز در روابط ما با كشورهاي همسايه نيز از جايگاه بالايي برخوردار است .براي درك اين جايگاه كافي است به مقولات زير توجه كنيم:

الف:جشن نوروز ايراني حداقل در يازده كشور منطقه كه شامل كشورهاي عرب زبان ،ترك زبان و فارس زبان مي شود به عنوان يكي از جشن هاي ملي  ومهم شناخته مي گردد در حاليكه عيد غدير تنها در سه كشور ايران ،عراق و بحرين به عنوان جشن اصلي مردم مطرح است كه البته در دوكشور عراق وبحرين نيز تنها جشني مردمي ونه قابل قبول از سوي تمامي اركان دولت وحكومت محسوب مي شود.

ب:محاصره بودن ايران در بين كشورهاي اسلامي كه اغلب داراي اكثريت اهل تسنن بوده واگر هم مانند عراق وآذربايجان داراي اكثريت شيعه مي باشند اين وضعيت حالتي شكننده دارد، ايجاب مي كنند كه كمتر برروي نقاط افتراق تاكيد كنيم.

ج:وضعيت مذهبي داخلي كشور و وجود اقليت هاي بزرگ اهل تسنن در نقاط مرزي اين نكته را به مسئولان گوشزد مي كند كه با همه اهميت عيد غدير از تلاشي وسيع براي جايگزين كرددن آن با هر عيد ديگري از جمله نوروز يا قربان خودداري كنند زيرااين امر ممكن است عامل ايجاد نارضايتي هاي فرقه اي در مناطق مرزي گردد كه خود وسيله اي براي دخالت بيگانگان در مسايل داخلي كشور است.


کلمات کلیدی: