کلاش ۲
ساعت ۱٠:٥٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ خرداد ،۱۳۸٦  

خه ر گیلان: تقریبا واقع در شمال غربی بیاره ،زه رده هال یا بنجه دری: واقع در شمال شرقی بیاره ،نارنجله: واقع در شمال بیاره ،گولپ: واقع در شمال بیاره ،باخه كون: واقع در شمال بیاره ،گه چینه: واقع در شمال غربی كه یمنه و شرق باخه كون ،سه ر گه ت: واقع در شمال كه یمنه ،هانه ی دن: واقع در شمال كه یمنه ،ده ره ی مه ر: واقع در جنوب ده ركی ایران ،زه لم: واقع در غرب دزلی ،ها نه ی قول: واقع در جنوب غربی دزلی ،ئیلانپی: واقع در شمال غربی دزلی،احمد ئاوا: واقع در غرب زه لم

ناحیه هورامان كوهستانی و پر برف و باران است. میزان بارندگی سالیانه حدود 800-900 میلی متر می باشد. بخش اعظم این بارش به صورت برف و در قلل و دامنه كوهها صورت میگیرد.

پیشینه تاریخی اورامانات 

جنوب شرقى شهر مریوان روستایى به نام «اورامانات تخت» قرار دارد كه جاده‌اى به طول هفتاد و پنج كیلومتر آن را به شهر مریوان متصل مى‌كند. اگر با یك حساب سرانگشتى حفظ اصالت و فرهنگ ابیانه‌اى‌ها و معمارى ماسوله را كنار هم قرار و گسترش دهیم جواب صورت مسئله ما روستاى اورامانات تخت خواهد بود. این روستا را هزار ماسوله مى‌نامند. زیرا معمارى آن همانند ماسوله است. حیاط هر خانه بام خانه‌اى دیگر است، اما با وسعتى بیشتر. معمارى اورامانات و سرسبزى این منطقه كوهستانى رویاى پله‌هایى به سمت بهشت را متصور مى‌كند. خانه‌هاى این روستا با سنگ و اغلب به صورت خشكه و به صورت پلكانى ساخته شده است. مردم منطقه معتقدند اورامانات تخت زمانى شهرى بزرگ بوده و مركزیتى خاص داشته به همین دلیل از آن به عنوان تخت یا مركز (حكومت) ناحیه‌اى اورامان یاد مى‌كرده‌اند. به غیر از وضعیت خاص روستا از نظر معمارى، موقعیت چشمه‌هاى پرآب، مراسم خاص و آداب و رسوم و وجود مقبره و مسجد پیر شالیار و به ویژه جمعیت و تعداد سكنه قابل توجه آن نشانگر اهمیت منطقه از زمان ساسانى است. پوشاك كردى آمیزه‌اى از رنگ و نقش است. در كجا و چگونه مى‌توان زیباترین رنگ‌هاى دنیا را در كنار هم دید. لباس مردم اورامانات كردى است. پیش از ورود پارچه و كفش‌هاى خارجى و سایر منسوجات داخلى به استان كردستان، بیشتر پارچه‌ها و پاى افزار مورد نیاز آنها توسط بافندگان و دوزندگان محلى بافته و ساخته مى‌شده است. ساخت پاى افزار «گیوه» یا «گلاش» یا «كالى» بر عهده اوراماناتى‌ها و مردم و آبادى‌هاى هجیع، نودشه، بوده و بافت را مردم آبادى‌هاى نوسود شهرستان پاوه بر عهده داشته‌اند. جولایى، بافت، پارچه و انواع منسوجات مانند بوزو، ربال، جاجیم، بره بوشمین، موج، جوراب، دستكش، زنگال و كلاء انواع دستبافت‌هاى این منطقه هستند. مردان كرد اورامانى چوخه، پانتول، ملكى شال، دستار، فرنجى و كله بال و زنان آن جانى، كلنجه، شال، كلاه و كلله مى‌پوشند. انواع این لباس‌ها با زیورآلات مختلف تزئین شده‌اند و رنگارنگ هستند. قارچ، كرفس، كنگر، ریواس، خوژه، پنیر، شیر، عسل، گردو، انجیر موادغذایى این منطقه را تشكیل مى‌دهند. پلو، «دوغه وا» یا آش دوغ، ساوار، گردول، ترخینه، دوختن یا آش گزنه، هتیمچه با گوشت گوسفند، شدروا، گرما، رشته پلو، رشته رون یك آبه، پرشین، شلغم ترش، و كلانه، از غذاهاى اورامانى است.

از تولیدات هنرهاى سنتى مثل گلیم، سجاده، نمد، سبد، گیوه به عنوان سوغات این محل نام برد. اما دلیل دیگرى به غیر از درمان و سیاحت در یك منطقه سنتى براى سفر وجود دارد. میراث فرهنگى و كهن ایران زمین مى‌تواند دلیلى براى كشش مسافران به شهر‌هاى مختلف باشد. هخامنشیان و شكوه شان زبانزد و مایه افتخار ایرانیان است

مراسم پیر شالیار

در این مراسم كه هرساله و در اواسط بهمن‌ماه در اورمان تخت و در كنار مرقد پیرشالیار برگزار میشود هزاران نفر از مشتاقان و علاقمندان این مراسم برای گرامیداشت پیرشالیار گرد هم جمع می شوند. پیرشالیار فرزند جاماسب یكی از رهبران و مغان آیین زردشت بوده كه در اورامان می‌زیسته است ، وی مردی دانا و آگاه با طبعی روان بود . ایم مغ كتابی را به نام مارفه‌تو پیرشالیار (‌معرفت پیرشهریار) به لجهه كردی اورامی به نظم در آورده است مشتمل بر امثال و حكم و پند و اندرز با ذكر نكاتی چند از آداب و رسوم آیین باستانی و تاكید و توصیه در جهت حفظ و نگهداری آن . نسخه این كتاب اكنون كمیاب است و فقط عبارات و ابیاتی از آن را برخی از مردم آن سامان در حفظ دارند و در مواردی به جای مثل به كار می برند .  ( ( برفی می باره كه برف خوره است ، و رسن كه پاره شود چهارسر پیدا می‌كند ، ماكیان سیاه ، تخمش سفید است ،‌دیگچه كه سوراخ شد ، دودر پیدا می كند ) برخی از دانشمندان كرد معتقدند كه پیرشالیار در اواخر زندگی دین اسلام را قبول كرده و كوشیده تا مردم این سامان را با این آیین مبین آشنا سازد ،‌اما توفیقی حاصل نكرده است و در اواخر قرن پنجم رو در نقاب خاك كشیده است . اما از روی قراین این پیرشالیار(‌پیراول) در اواخر قرن اول می زیسته و برهمان عقیده و آیین كهن تا واپسین دم باقی مانده است ، زیرا اولا در قرن چهارم و پنجم و حتی سوم دین اسلام در سراسر منطقه اورامان گسترش پیدا كرده ، و همه اهالی این دیار گرویده اسلام شده اند ، ثانیا اسلام آوردن پیرشالیار اول نیز نمی تواند مقرون به صحت باشد وگرنه منظومه خود را با همان مضامین كه حاكی از مجوسیت اوست باقی نمی گذاشت بلكه آن قسمت را كه مربوط به آیین كهن و توصیه در باره حفظ آن و نگهداشت آن است تغییر میداد همچنانكه پیرشالیار دوم كه مسلمان بوده دست به این كار زده است   پیش از ورود پارچه و كفش‌هاى خارجى و سایر منسوجات داخلى به استان كردستان، بیشتر پارچه‌ها و پاى افزار مورد نیاز آنها توسط بافندگان و دوزندگان محلى بافته و ساخته مى‌شده است. ساخت پاى افزار «گیوه» یا «گلاش» یا «كالى» بر عهده اوراماناتى‌ها و مردم و آبادى‌هاى هجیع، نودشه، بوده و بافت را مردم آبادى‌هاى نوسود شهرستان پاوه بر عهده داشته‌اند.

از روزنامه " ایران "

اورامانت پایتخت رویا و بیداری

در انتهای جاده آسفالته به جایی می رسی که پشت بام خانه ای،حیاط خانه ای دیگر است.اینجا "اورامان تخت" است.روستایی با قدمت چند صد ساله با فرهنگ و آدابی که یادگار دوران زرتشت است.سرزمین ایرانیان اصیل،مهمان نواز و مهربان.مردمی که بکر می زیند و عشیره ای. کوچ هنوز به سبک طبیعت در میان این مردم معنای خود را حفظ کرده؛ از پای کوه به دامنه و ارتفاعات بلندتر و برعکس . گونه های متعدد جانوری در این منطقه مشاهده می شود و زیباترین آن سنجاب ایرانی است که در سکوت متین جنگل، با شیطنت هایش، شور کودکی را یادآور می شود.غار"قوری قلعه" در اورامان، شکل و ساختار دگرگون دارد و اغراق نیست اگر بگوییم: یکی از زیباترین غارهای جهان است.اورامان خاستگاه قومی است که هنوز به پوشش کردی  خود مقیدند.مردمان اصیل، نجیب و استوار که در مرز ایران از شرق با کرمانشاه،از غرب با عراق ، از شمال با کردستان همسایه اند و به ایرانی بودن خود می بالند. در اطراف اورامان کوه خضر، که به روایتی محل سکونت خضر پیامبر(ع) بوده است، دریچه های اندیشه را درباره این پیامبر بزرگ به تکاپو وا می دارد. وقتی خسته از راه طولانی و شادمان از این همه زیبایی به شهر باز می گردی، با غذاهای محلی چون " خورش خلال بادام " یا انواع کباب های محلی، انرژی دوباره می گیری و از خفتن غافل می شوی که اینجا سرزمین بیداران سبز است. اورامانت را " هزار ماسوله " نیز می نامند.این محل اصالت خود را حفظ کرده و در کنار طبیعت زیبای آن، مدنیت و شهر نشینی منطقه، زیبایی خاصی به هزار ماسوله داده است معنی اورامان یا" هورامان" از دو بخش اهورا و مان به معنی خانه، جایگاه و سرزمین تشکیل شده است. پس اورامان یعنی " سرزمین اهورایی هور " البته معنای دیگری هم دارد" اورامان لهون " بخش دیگر اورامان را تسکیل می دهد که از طریق مشرق و جنوب شرقی به سنندج کامیاران و از  شمال به اورامان تخت و مریوان و از طرف کوه زیبای " شاهو " که سراسر اورامان لهون را زیر چتر خود گرفته در سقط الراس کوه شاهو روستای تاریخی " تنگی ور " و پلنگان یا پالنگان قرار گرفته است که در گذشته حاکم نشین چند قوم کرد بوده و خاطرات تلخ و شیرین فراوانی را در سینه دارد. " قلعه پلنگان " در دهستان ژاور وود واقع شده که در قرون ششم هجری به وسیله حاکم اردلان برای مرکز حکومت ساخته که کتیبه سنگی بزرگ آن بر جای مانده است. این کتیبه در جبهه شرقی منطقه اورامانت واقع است که در سال 1347 دکتر " علی اکبر سرافراز" در پژوهشی که در مورد آن انجام داد، کتیبه را متعلق به اواخر هزاره دوم پیش از میلاد ارزیابی کرد. پس از دکتر سرافراز، کار پژوهشی خاصی بر این کتیبه صورت نگرفت تا سرانجام " گرانت فریو " انگلیسی موفق به قرائت آن شد. به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری استان کردستان، این کتیبه 47 سطر دارد و به خط میخی و زبان آشوری نوشته شده است. سارگون در کتیبه از سرزمین پارسواش، ماد، مانا، مصر و تمام سرزمین هایی که تصرف کرده بود نام می برد. مردم اورامان اوایل بهمن ماه هر سال در روستا جنب و جوش خاصی دارند که نشان از نزدیک شدن زمان مراسمی دارد که صدها سال است مردم منطقه با اعتقاد و حساسیت بسیار سعی در برگزاری آن می کنند. به گفته اهالی روستا 950 سال پیش، پیری صاحب کرامات در این روستا می زیسته که از مقربین حضرت حق بوده و از زمان حیات وی تا بحال هر سال مردم روستا سالگرد ازدواج وی را که آخرین پنجشنبه پیش از پانزدهم بهمن ماه است دقیقاً به همان گونه که اولین بار برگزار سده، جشن می گیرند. چهارشنبه پس از نماز صبح در آن زمان که کودکان روستا در کوچه های بسیار باریک و برف گرفته ده با فریاد " کلاروچنه " به در منازل رفته، سهم خود را از گردو، بیسکویت، و غیره طلب می کنند، مردان آبادی در حال آماده کردن حیواناتی هستند که در طول سال خانواده ها به دلایل خاص نذر کرده اند تا در مراسم قربانی کنند. در مراسم پیر شالیا وظایف تقسیم بندی شده است و هر خانواده ای برای مثال مسئول نگهداری از احشام نذری و ذبح آنها، خانواده ای مسئول پخت و پز آش نذری و... استدر خلال انجام مراحل مختلف مراسم که از چهارشنبه تا پنجشنبه به طول می انجامد، در خانه پیر به روی مردم باز است . بعد از پایان مراسم ذکر همگی به مسجد روستا می روند و نماز مغرب را به جماعت می خواننددر خانه پیر، درخت اقاقی بزرگی است که در کنار دیوارهای آن سکوهایی برای نشستن ساخته اند و بر ستون های چوبی اتاق نیز تیرهای چوبی موازی تکیه داده شده تا مردم بر آن بنشیننددر خانه پیر هر خانواده جای مخصوص خود را دارد و با وجود افزایش جمعیت در این صد سال مساحت خانه هنوز مردم را جا می دهد.هر شخص فقط می تواند در همان جایی بنشیند که 950 سال پیش اجدادش نشسته بودندخانه های این روستا با سنگ و اغلب به صورت خشکه و پلکانی ساخته شده است. مردم منطقه معتقدند اورامانت تخت، زمانی شهری بزرگ بوده و مر کزیتی خاص داشته به همین دلیل از آن به عنوان تخت یا مرکز ( حکومت ) ناحیه ای اورامان یاد کرده اند. به غیر از وضعیت خاص روستا از نظر معماری، موقعیت چشمه های پر آب، مراسم خاص و آداب و رسوم، وجود مقبره و مسجد پیر شالیا و به ویژه جمعیت و تعداد سکنه قابل توجه آن نشانگر اهمیت منطقه از زمان ساسانی ست. از تولیدات هنرهای سنتی مثل گلیم،سجاده،نمد،سبد، گیوه یا گالش، به عنوان سوغات این محل می توان نام برد

كلاش " كردي پاي افزاري سبك، راحت و خنك از صنايع دستي زيباي كردستان

استان كردستان به دليل پيشينه تاريخي خود همواره يكي از مهدهاي صنايع دستي در سطح كشور بوده و وجود صنايع دستي متنوع و جذاب در اين استان شاهدي بر اين مدعاست. صنايع دستي اين استان به گواه اكثر كارشناسان يكي از بهترين، باكيفيت ترين و زيباترين صنايع دستي موجود در كشور و حتي جهان به شمار مي‌آيد. يكي از صنايع دستي زيبا و مورد استفاده در مناطق كردنشين غرب كشور " گيوه " يا " كلاش " مي‌باشد كه با آغاز فصل گرما به عنوان يك پاي افزار زيبا و جالب كردها از آن به جاي كفش استفاده مي‌كنند. " گيوه " يا " كلاش " پاي افزاري راحت و مقاوم است كه در جوامع كوچ نشين، روستايي و شهرنشين مورد استفاده قرار مي‌گيرد. منطقه كوهستاني اورامانات، گذرگاههاي صعب العبور آن نوع معيشت و ضرورت تحرك فراوان در فصول سه گانه بهار، تابستان و پاييز كه فصلهاي كار هستند پاي افزاري را مي‌طلبد كه سبك، راحت، مقاوم و خنك باشد. از گيوه به عنوان پاي افزاري مي‌توان نام برد كه داراي قدمتي  ۱۵هزار ساله است ( اثر باقيمانده از گيوه‌هاي پير شاليار در منطقه باستاني اورامان مدعي بر اين نظر مي‌باشد). پاي افزاري چون گيوه بهترين پاسخگو براي تمامي اين نيازها بوده و مي باشد چونكه موارد اوليه كف آن تماما در منطقه موجود مي‌باشد، ابزار كار آن ساده و به راحتي مي‌توان آنرا تهيه كرد، بخش اعظمي از نيروي زنان روستا كه در زمينه كارهاي توليدي قادر به فعاليت نيستند را فعال مي‌كند و در صورت توليد بيشتر مي‌تواند حوزه آن به خارج از محدوده نيز كشيده شود. سادگي ابزار كار و در دسترس بودن مواد اوليه براي توليد آن و همچنين وجود نيروي كار در دسترس، موجب رواج پيشه گيوه‌كشي در كردستان به ويژه در ناحيه اورامانات شده است. گيوه را بايد يكي از جالبترين و ارزان‌ترين صنايع دستي روستايي ايران دانست، اين پاي پوش قديمي كه روزگاري به خصوص در فصل تابستان مورد استفاده قرار مي‌گرفت در سالهاي اخير به سبب رواج كفشهاي مدل جديد جايگزين اين پاي پوش قديمي شده است اما باز در مناطق كردنشين بسياري از مردم از آن استفاده مي‌كنند. كلاش يا گيوه پاي افزاري است كه از دو قمست عمده رويه و كف تشكيل شده كه رويه آن با نخ مخصوص و سوزن بافته مي‌شود و اكثر اين كار را زنان انجام مي‌دهند و كف كلاش كه نمايانگر استعداد و خلاقيت ابداع‌كننده آن است از پارچه و چرم ساخته مي‌شود. گيوه كشي يكي از صنايع دستي رايج و بومي استان كردستان به خصوص منطقه اورامانات است، اين صنعت بومي را مي‌توان بر مبناي توليد و محل توليد به دو بخش اصلي روستايي و شهري تقسيم نمود. مواد اوليه براي توليد گيوه بخشي در منطقه و بخشي ديگر در ديگر مناطق تهيه مي‌شود. جهت بافت گيوه از پوست گاو، پيه و نري گاو و نخ تابيده استفاده مي‌شود كه در منطقه كردستان موجود است و ديگر مواد از جمله گيوه‌هاي تخت زيره‌اي، رنگ، پارچه نازك نخي، كتيرا و نخ تابيده (قرقره) تهيه مي‌شود. براي تهيه گيوه‌هاي طرح جديد ( تخت چرمي و پلاستيكي) ميخ پوست دباغي شده، پاشنه‌هاي پلاستيكي، كف پلاستيكي، چسب، پوست، نري گاو، پارچه نخي و موي بز استفاده مي‌شود. كار گيوه كشي معمولا در دو مرحله كارگاهي و خانگي انجام مي‌شود، كارهاي مربوط به تخت گيوه‌كاري مردانه است كه معمولا در كارگاه و يا مغازه‌ها با ابزار گوناگون انجام مي‌شود. در مناطق شهري كارهاي مربوط به رويه گيوه‌كشي توسط زنان و در خانه‌ها صورت مي‌گيرد و اين كار در روستاها هم به دست زنان و هم به دست مردان در خانه و در اوقات فراغت انجام مي‌شود. رنگهايي كه در تهيه گيوه بكار مي‌رود شامل آبي، قرمز، سفيد، استخواني، سياه مي‌باشد كه رنگهاي آبي و قرمز كه در تخت گيوه بكار برده مي‌شود قبلا تخت گيوه‌ها فقط به رنگ سفيد بود و رويه گيوه مردانه معمولا سفيد بوده و براي بافت گيوه‌هاي زنانه از نخهاي رنگين و گاه از انواع منجوق نيز استفاده مي‌شود. يكي از ويژگيهاي منحصر به فرد گيوه اين است كه اين پاي افزار چپ و راست ندارد و فرد مي‌تواند هر لنگه از گيوه‌ها را در هر يك پاهايي كه دوست دارد بپوشد و مانند كفش سمت چپ و راست ندارد كه اين ويژگي ممتازي است. يكي ديگر از ويژگيهاي گيوه خنك بودن آن است كه موجب مي‌شود پا هميشه خنك باشد و از بوي بد و عرق پاها جلوگيري كند. نرخ هر جفت گيوه هم اكنون در بازار شهرهاي استان كردستان متفاوت است و هر جفت گيوه به تناسب درجه و نوع مرغوبيت آن متفاوت است. گيوه‌ها براساس مواد اوليه و به كار رفته داراي نرخهعاي متفاوتي هستند و هر جفت گيوه هم‌اكنون در بازار شهرهاي استان كردستان از  ۲۰۰هزار ريال تا نزديك  ۸۰۰هزار ريال مي‌باشد. از تعداد گيوه‌بافان استان كردستان و نحوه فعاليت آنها اطلاعات و آماري در دست نيست و مديريت صنايع دستي استان كردستان نيز در مورد تعداد گيوه بافان استان آمار تفكيكي ندارد.

تاريخـــچه گـــــيوه (كـــــلاش)

گيوه كشي يكي از صنايع دستي استان كرمانشاه است كه از قدمت ديرينه اي برخوردار است . گيوه را به اصطلاح محلي كلاش هم مي گويند .مناطق كوهستاني ، و گذرهاي صعب العبور و سنگلاخي استفاده از گيوه به عنوان پاپوش نرم ، سبك ، راحت و مقاوم را در كرمانشاه رواج داده است . مراكز ساخت گيوه ، پاوه ، هرسين و كرمانشاه مي باشد .

گيوه از دو قسمت كفي و رويي تشكيل مي شود . كفي معمولاً از لاستيك و چرم است ولي رويي از نخ مي باشد . تا قبل از پيدايش صنعت لاستيك سازي ، گيوه كش ها در كرمانشاه زير كلاش ها را از پوست گاوميش تهيه مي كردند و رويه آن را از نخ يا ابريشم مي بافتند كه اكثر اعيان از آن استفاده مي كردند . با پيدايش صنعت لاستيك براي كارگران و كشاورزان زير لاستيك به كار مي بردند .

نوع دوم كلاش معروف به كلاش اورامي است كه گيوه باف هاي آن منطقه كه به « دوم » شهرت دارند . در نهايت استادي زير گيوه را از كهنه پارچه كه كوبيده مي شود و با روده خشك حيوانات كه تيره مي گويند به هم وصل مي كنند كه از لحاظ فرم و طرح با گيوه هاي كرمانشاه و هرسين كاملاً متفاوت است .مهمترين انواع فرآورده هاي گيوه بافي عبارتند از دم پايي ، پاشنه بلند ، گيوه عاج دار ، پشت بسته ، كفشي ، حوله اي ، منجوقي ، قيصري ، جاوي ، توري و ملكي .گيوه‌ يا «كلاش‌» پاي‌افزاري‌ راحت‌، مقاوم‌ و ارزان‌ است‌ كه‌ در جوامع‌ كوچ‌نشين‌، روستايي‌ و شهرنشين‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد سادگي‌ ابزار كار و در دسترس‌ بودن‌ مواد اوليه‌ براي‌ توليد آن‌ و همچنين‌ وجود نيروي كار در دسترس‌، موجب‌ رواج‌ پيشه‌ گيوه‌كشي‌ در كردستان‌ به‌ ويژه‌ در ناحيه‌ اورامانات‌ شده‌ است‌. مراكز عمده‌ توليد گيوه‌ در كردستان‌، آبادي‌ اورامانات‌ و هجيج‌ است‌ و در قصبه‌ نودشه‌، گيوه‌كشي‌ از مشاغل‌ عمده‌ مردمان‌ محسوب‌ مي‌شود. در توليد گيوه‌، يا كلاش‌ سه‌ نوع‌ كار انجام‌ مي‌شود: كار خانگي‌ كه‌ شامل‌ بافت‌ رويه‌ گيوه‌ است‌ و به‌ وسيله‌ زنان‌ و مردان‌ در اوقات‌ فراغت‌ انجام‌ مي‌شود، كار كارگاهي‌ كه‌ مربوط‌ به‌ ساختن‌ كف‌ و تخت‌ گيوه‌ و دوخت‌ رويه‌ به‌ آن‌ است‌ و مرحله‌ اتصال‌ رويه‌ و تخت‌ گيوه‌ كه‌ آن‌ را «پرگاماروني‌» مي‌نامند. منطقه كوهستاني اورامانات، گذر گاههاي صعب العـــبور آن، نوع معشيت و ضرورت تحرك فراوان در فصول سه گانه بهار، تابستان و پاييز(كه فصل هاي كار هستند) پـا افزاري را مي طلبد كه سبك، راحت، مقاوم و خنك باشد از گيوه بعنوان ابن پا افزار مي توان نام برد كه داراي قدمتي 15000 ساله است.(اثر باقي مانده از گيوه هاي پير شا ليار در منطقه باستاني اورامان مدعي بر اين نظر مي باشد.)

پا افزاري چون گيوه بهترين پا سخ گو براي تمامي اين نيازها بوده و مي باشد زيرا :     1.      مواد اوله كف آن تما ما در منطقه موجود مي باشد.      2.      ابزار كار را ساده و به راحتي مي توان تهيه كرد. 3.      بخش عظيمي از نيروهاي زنان روستا را كه در زمينه كارهاي توليدي قـــادر به فعاليت نيستند ، فعال مي كند.      4.      در صورت توليد بيشتر مي تواند  حوزه ي آن به خارج از محدوده خود نيز كشيده شود .  

گيــوه ( كلاش ) پا افزاري است كه از دو قسمت عمده تشكيل شده است :      1.      رويه ي آن كه با نخ مخصوص و سوزن بافته مي شود و اكثر اين كار را زنان انجام مي دهند . 2.      كف كلاش كه نمايانگر استعداد و خلاقيت ابداع كننده آن است از پارچه و چرم ساخته مي شود .

از قول شريعتي :«....امروز ما گيوه هايي كه پدرانمان بر پا مي كردند را بر ديوار مي كوبيم تا نشان دهيم كه به گذشته خود افتخار مي كنيم...»

امروزه به گيوه بيشتر به عنوان پاي پوش قديمي نگاه مي شود و با وجودي كه هنوز در بسياري از مناطق ايران هنوز بهترين پاي افزار است، كفش هاي پلاستيكي و چرمي جاي آن را گرفته است. گيوه‌ يا «كلاش‌» پاي‌افزاري‌ راحت‌، مقاوم‌ و ارزان‌ است‌ كه‌ در جوامع‌ كوچ‌نشين‌، روستايي‌ و شهرنشين‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد سادگي‌ ابزار كار و در دسترس‌ بودن‌ مواد اوليه‌ براي‌ توليد آن‌، وجود گذرگاه هاي صعب العبور مناطق كوهستاني كردستان، باختران و فارس، کم‌ بودن‌‌راه هاي ارتباطي ماشين رو، نوع معيشت مبتني بر دامداري‌ و کشاورزي‌ و ضرورت‌ تحرک‌فراوان در فصول سه‌ گانه‌ بهار و تابستان و پائيز (که‌ فصل هاي کار هستند) پاافزاري‌ مي خواهد که‌ سبک، راحت،‌ مقاوم،‌ خنک و در عين حال ارزان باشد و خود عشاير، روستاييان، ‌جوامع‌ شهري و‌ نيمه شهري با امکانات موجود در منطقه قادر به‌ توليدآن باشند.

وجود نيروي كار در دسترس‌، موجب‌ رواج‌ پيشه‌ گيوه‌كشي‌ در كردستان‌ به‌ ويژه‌ در ناحيه‌ اورامانات‌ شده‌ است‌. گيوه‌نوعي‌ پاي افزار است‌ که‌ رويه‌ آن را از ريسمان و نخ‌ پرگ يعني ريسمان هاي پنبه اي بافته، و زير يا ‌ته آن را گاه از چرم و غالبااز لتهاي به هم فشرده‌ و درهم‌ کشيده مي‌سازند. گيوه را بايديکي از جالب ترين‌ و ارزنده ترين‌ صنايع‌ دستي روستايي‌ ايران دانست.اين پوشش‌قديمي که‌ روزگاري‌ در فصل تابستان مورد استفاده‌ فراوان قرار مي‌گرفت‌ . در سال هاي اخير به دليل رواج کفش ماشيني و جايگزين‌ شدن آن به جاي پاي افزارهاي قديمي، گيوه ‌در اکثر مناطق ايران رونق‌ و اعتبار ديرين‌ را از دست‌ داده‌ و صنعتگران شاغل‌ نيز به علت کمي ‌درآمد و کاهش‌ تقاضا به‌ مشاغل‌ ديگر روي‌ آورده‌اند ولي‌ زيبائي‌ و تنوع و‌طرح هاي متعدد باعث شده گيوه هنوز هم‌ داراي متقاضيان فراواني‌ باشد و استقبال‌قابل‌ توجهي در بهار و تابستان از آن شود. گيوه کشي يکي از صنايع‌ دستي رايج‌ و بومي‌ استان باختران است‌ و به‌ ويژه در بخش ‌اورامانات توليد مي شود. اين‌ صنعت بومي‌ را مي توان بر مبناي نوع‌ توليد و محل توليد به‌ دو بخش اصلي روستايي‌ و شهري تقسيم کرد. دو روستاي حجيج و نودشه‌ از بخش اورامانات جزو
کلمات کلیدی: